Vanuatu vatandaşlığına veya oturumuna bakanlar sık sık Vanuatu'da arazi veya ev satın alıp alamayacaklarını sorar. Cevap çoğu ülkeden farklıdır: Vanuatu'da arazi örfe göre yerli sahiplere aittir ve diğerleri için olağan yol tescilli bir kira hakkıdır. Bu makale, Vanuatu Örfi Arazi Yönetim Ofisi'nin Anayasa broşürüne ve Arazi, Ölçüm ve Sicil Dairesi'nin "Vanuatu Trade Portal"daki işlemlerine dayanır; kaynaklar 24 Ekim 2026'da kontrol edilmiştir.
Anayasa maddeleri
Örfi Arazi Yönetim Ofisi'nin resmî broşürü şu maddeleri ortaya koyar:
| Madde | İçerik |
|---|---|
| 73 | Vanuatu Cumhuriyeti'ndeki tüm arazi yerli örfi sahiplere ve onların soyundan gelenlere aittir. |
| 74 | Örf kuralları arazinin mülkiyetinin ve kullanımının temelini oluşturur. |
| 75 | Arazinin süresiz mülkiyeti yalnızca tanınmış bir arazi tasarruf sistemine uygun olarak edinmiş yerli vatandaşlar içindir. |
| 76 | Parlamento, Ulusal Şefler Konseyi'ne (Malvatumauri) danıştıktan sonra 73 ila 75. maddeleri uygulamak için ulusal bir arazi kanunu çıkarır. |
Pratik sonuç: yerli vatandaş olmayan biri araziyi genellikle "tescilli bir kira hakkı" yoluyla elinde tutar. Ticaret portalına göre kiralara ilişkin kanun "Land Leases Act, CAP 163"tür (Arazi Kiraları Kanunu).
Yeni bir kira hakkı almanın resmî adımları
Ticaret portalı "yeni bir kira hakkı alma" yolunu bir dizi işlem olarak ortaya koyar:
| Adım | Sonuç | Ofis | Tahmini ücret | Tahmini süre |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Müzakereci belgesi (Negotiator Certificate) | Arazi, Ölçüm ve Sicil Dairesi; Arazi ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı | 20.445 VT | 15 ile 31 gün |
| 2 | Onaylı ölçüm planı | Arazi, Ölçüm ve Sicil Dairesi | 10.000 VT | 8 ile 21 gün |
| 3 | Arazi değerleme belgesi | Arazi, Ölçüm ve Sicil Dairesi | 2.590 VT | 8 ile 26 gün |
| 4 | Onaylı kira sözleşmesi | Arazi, Ölçüm ve Sicil Dairesi | 17.250 VT, artı prim ve yıllık kira | 1 gün |
| 5 | Tescilli kira hakkı | Arazi, Ölçüm ve Sicil Dairesi | aşağıdaki portal formülüne göre | 5 ile 21 gün |
1. adım: müzakereci belgesi
Portal bu adımın ücretini "yeni kira başvuru ücreti" olarak adlandırır. Belgeler: doldurulmuş başvuru formu ve Arazi Dairesi makbuzu. Portala göre hukuki dayanakları şunlardır: 2014 tarihli 169 sayılı Arazi Başvuru Ücretleri Yönetmeliği, Arazi Kiraları Kanunu ve "Land Reform (Amendment) Act No. 31 of 2013" (2013 tarihli 31 sayılı Arazi Reformu Değişiklik Kanunu).
2. adım: onaylı ölçüm planı
Portal bu işlemi ayrıca anlatır:
| Konu | Portalın söyledikleri |
|---|---|
| Aşamalar | ölçüm idari ücretinin ödenmesi, planın teslimi, onaylı planın teslim alınması |
| Belgeler | müzakereci belgesi, önerilen arazi ölçüm planı, Arazi Dairesi makbuzu |
| Tahmini ücret | 10.000 VT, "ölçüm idari ücreti" |
| Süre | 8 ile 21 gün |
| Hukuki dayanak | "Land Surveyors Act No. 11 of 1984" (1984 tarihli 11 sayılı Arazi Ölçümcüleri Kanunu) |
Arazi bölünüyorsa portal ayrıca ifraz başvuru formunu, önerilen ifraz planını ve Arazi Sicili'nin "tescil bildirimini" sayar.
3. adım: değerleme belgesi
Belgeler:
- geçerli bir müzakereci belgesi;
- onaylı ölçüm planı;
- arazi değerleme talep formu;
- Arazi Dairesi makbuzu.
Hukuki dayanak: "Valuation of Land Act" (Arazi Değerleme Kanunu).
4. adım: kira sözleşmesi
Belgeler:
- imzalı ve onaylı değerleme belgesi;
- doldurulmuş kira sözleşmesi;
- arazi primi;
- yıllık kira.
5. adım: kira hakkının tescili
Tescil için onaylı kira sözleşmesinin damga vergisi ödenmiş olmalıdır. Arazi Kayıtları 1 numaralı form ve Arazi Dairesi makbuzu da gerekir. Portal bu adımın ücretini bir formül olarak verir: "yüzde 5 prim + yüzde 5 yıllık arazi kirası × kira süresi".
Portal formülüyle bir örnek
Bir kira hakkının priminin 2.000.000 VT, yıllık kirasının 100.000 VT ve süresinin 50 yıl olduğunu varsayalım. Portal formülü yazıldığı gibi uygulandığında:
| Formülün kısmı | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Primin yüzde 5'i | yüzde 5 × 2.000.000 | 100.000 VT |
| Yıllık kiranın yüzde 5'i × süre | yüzde 5 × 100.000 × 50 | 250.000 VT |
| Tescil adımı için toplam | 350.000 VT |
1 ila 4. adımların tahmini ücretleri toplam 50.285 VT eder. Bunlar yalnızca idari ücretlerdir; prim ve yıllık kirayı sahiple veya diğer tarafla kararlaştırırsınız. Portal, tescil formülünün damga vergisi mi yoksa tescil ücreti mi olduğunu söylemiyor; Arazi Dairesi'ne sorun. Örnek yalnızca yapıyı gösterir ve rakamları varsayımsaldır.
Arazi ve oturum
Vanuatu Göç Dairesi, "oturum vizesi" kategorileri arasında "arazi sahibi" ve "yabancı yatırımcı"yı sayar. Ticaret portalı bir yetişkin için bir yıllık oturum vizesini 57.600 VT olarak tahmin eder. Kira hakkı tek başına Vanuatu'da yaşama hakkı vermez; ayrı bir vize gerekir.
Herhangi bir sözleşmeyi imzalamadan önce
- Karşı tarafın gerçekten tanınmış bir örfi sahip veya kira hakkının yasal sahibi olduğundan emin olun.
- Tescil edilmemiş bir kira hakkı, tescilli olanın hukuki korumasına sahip değildir; tescili sonuna kadar takip edin.
- Vanuatu vatandaşı olduysanız, araziye ilişkin durumunuz yerli bir vatandaşınkiyle aynı değildir; 75. madde "yerli vatandaşlardan" söz eder. Bunu bir avukata sorun.
- Yabancı belgeleri gerekli tercüme ve tasdikle hazırlayın.
Bu makale genel bilgi niteliğindedir; hukuki veya yatırım danışmanlığı değildir. Her kira ve tescille ilgili karar Vanuatu makamlarına aittir.
Kaynaklar
- Vanuatu Örfi Arazi Yönetim Ofisi, Anayasa maddeleri broşürü — https://clmo.gov.vu/images/documentation/brochures/Article%20of%20Constitution.pdf (arama dizini üzerinden; kontrol tarihi: 24 Ekim 2026)
- Vanuatu Trade Portal, müzakereci belgesi alınması — https://tradeportal.gov.vu/procedure/761?l=en (kontrol tarihi: 24 Ekim 2026)
- Vanuatu Trade Portal, onaylı ölçüm planı alınması — https://tradeportal.gov.vu/procedure/762?l=en (kontrol tarihi: 24 Ekim 2026)
- Vanuatu Trade Portal, değerleme belgelerinin alınması — https://tradeportal.gov.vu/procedure/763?l=en (kontrol tarihi: 24 Ekim 2026)
- Vanuatu Trade Portal, kira sözleşmesi alınması — https://tradeportal.gov.vu/procedure/764?l=en (kontrol tarihi: 24 Ekim 2026)
- Vanuatu Trade Portal, tescilli kira hakkı alınması — https://tradeportal.gov.vu/procedure/765?l=en (kontrol tarihi: 24 Ekim 2026)
- Vanuatu Trade Portal, oturum vizesi — https://tradeportal.gov.vu/procedure/302?l=en (kontrol tarihi: 24 Ekim 2026)