کسانی که شهروندی یا اقامت وانواتو را بررسی می‌کنند، اغلب می‌پرسند آیا می‌توان در وانواتو زمین یا خانه خرید. پاسخ با بیشتر کشورها فرق دارد: در وانواتو زمین بر پایهٔ عرف به مالکان بومی تعلق دارد و راه معمول برای دیگران، اجارهٔ ثبت‌شده است. این مقاله بر پایهٔ بروشور قانون اساسی «ادارهٔ مدیریت زمین‌های عرفی» وانواتو و رویه‌های ادارهٔ زمین، نقشه‌برداری و ثبت در «درگاه تجارت وانواتو» نوشته شده که در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند.
اصل‌های قانون اساسی
بروشور رسمی ادارهٔ مدیریت زمین‌های عرفی این اصل‌ها را می‌آورد:
| اصل | مضمون |
|---|---|
| ۷۳ | همهٔ زمین‌های جمهوری وانواتو از آنِ مالکان عرفی بومی و فرزندانشان است. |
| ۷۴ | قواعد عرفی پایهٔ مالکیت و استفاده از زمین است. |
| ۷۵ | مالکیت دائمی زمین فقط برای شهروندان بومی است که زمین را طبق نظام شناخته‌شدهٔ تملک به دست آورده‌اند. |
| ۷۶ | مجلس، پس از مشورت با شورای ملی رؤسای قبایل (Malvatumauri)، قانون ملی زمین را برای اجرای اصل‌های ۷۳ تا ۷۵ تصویب می‌کند. |
نتیجهٔ عملی: کسی که شهروند بومی نیست، معمولاً زمین را با «اجارهٔ ثبت‌شده» در اختیار می‌گیرد. قانون پایهٔ اجاره‌ها، به گفتهٔ درگاه تجارت، «قانون اجارهٔ زمین، فصل ۱۶۳» است.
مراحل رسمی گرفتن اجاره‌نامهٔ تازه
درگاه تجارت مسیر «گرفتن اجاره‌نامهٔ تازه» را در چند رویهٔ پشت سر هم آورده است:
| گام | خروجی | نهاد | هزینهٔ برآوردی | زمان برآوردی |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | گواهی مذاکره‌کننده (Negotiator Certificate) | ادارهٔ زمین، نقشه‌برداری و ثبت؛ وزارت زمین و منابع طبیعی | ۲۰٬۴۴۵ واتو | ۱۵ تا ۳۱ روز |
| ۲ | نقشهٔ نقشه‌برداری تأییدشده | ادارهٔ زمین، نقشه‌برداری و ثبت | ۱۰٬۰۰۰ واتو | ۸ تا ۲۱ روز |
| ۳ | گواهی ارزیابی زمین | ادارهٔ زمین، نقشه‌برداری و ثبت | ۲٬۵۹۰ واتو | ۸ تا ۲۶ روز |
| ۴ | اجاره‌نامهٔ تأییدشده | ادارهٔ زمین، نقشه‌برداری و ثبت | ۱۷٬۲۵۰ واتو، به‌اضافهٔ پیش‌پرداخت و اجارهٔ سالانه | ۱ روز |
| ۵ | اجارهٔ ثبت‌شده | ادارهٔ زمین، نقشه‌برداری و ثبت | با فرمول درگاه، پایین‌تر | ۵ تا ۲۱ روز |
گام ۱: گواهی مذاکره‌کننده
درگاه هزینهٔ این گام را «هزینهٔ درخواست اجارهٔ تازه» نامیده است. مدارک: فرم درخواست تکمیل‌شده و رسید ادارهٔ زمین. پایهٔ قانونی آن، به گفتهٔ درگاه، فرمان هزینه‌های درخواست زمین شمارهٔ ۱۶۹ سال ۲۰۱۴، قانون اجارهٔ زمین و «قانون اصلاح زمین (اصلاحیه) شمارهٔ ۳۱ سال ۲۰۱۳» است.
گام ۲: نقشهٔ نقشه‌برداری تأییدشده
درگاه این رویه را جداگانه شرح داده است:
| موضوع | آنچه درگاه می‌گوید |
|---|---|
| مراحل | پرداخت هزینهٔ ادارهٔ نقشه‌برداری، تسلیم نقشه، دریافت نقشهٔ تأییدشده |
| مدارک | گواهی مذاکره‌کننده، نقشهٔ پیشنهادی نقشه‌برداری، رسید ادارهٔ زمین |
| هزینهٔ برآوردی | ۱۰٬۰۰۰ واتو، «هزینهٔ ادارهٔ نقشه‌برداری» |
| زمان | ۸ تا ۲۱ روز |
| پایهٔ قانونی | «قانون نقشه‌برداران زمین شمارهٔ ۱۱ سال ۱۹۸۴» |
اگر زمین تفکیک می‌شود، درگاه از فرم درخواست تفکیک، نقشهٔ پیشنهادی تفکیک و «اعلام ثبت» دفتر ثبت زمین هم نام می‌برد.
گام ۳: گواهی ارزیابی
مدارک لازم:
- گواهی مذاکره‌کنندهٔ معتبر؛
- نقشهٔ نقشه‌برداری تأییدشده؛
- فرم درخواست ارزیابی زمین؛
- رسید ادارهٔ زمین.
پایهٔ قانونی: «قانون ارزیابی زمین».
گام ۴: اجاره‌نامه
مدارک لازم:
- گواهی ارزیابی امضاشده و تأییدشده؛
- متن تکمیل‌شدهٔ اجاره‌نامه؛
- پیش‌پرداخت زمین (premium)؛
- اجارهٔ سالانه.
گام ۵: ثبت اجاره
برای ثبت، اجاره‌نامهٔ تأییدشده باید تمبر مالیاتی خورده باشد. فرم ثبت زمین شمارهٔ ۱ و رسید ادارهٔ زمین هم لازم است. درگاه هزینهٔ این گام را با این فرمول نوشته است: «۵ درصد پیش‌پرداخت به‌اضافهٔ ۵ درصد اجارهٔ سالانه ضرب در مدت اجاره».
یک مثال با فرمول درگاه
فرض کنید پیش‌پرداخت یک اجاره ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ واتو، اجارهٔ سالانه ۱۰۰٬۰۰۰ واتو و مدت اجاره ۵۰ سال باشد. اگر فرمول درگاه را همان‌طور که نوشته شده به کار ببریم:
| بخش فرمول | محاسبه | مبلغ |
|---|---|---|
| ۵ درصد پیش‌پرداخت | ۵ درصد × ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰۰٬۰۰۰ واتو |
| ۵ درصد اجارهٔ سالانه × مدت | ۵ درصد × ۱۰۰٬۰۰۰ × ۵۰ | ۲۵۰٬۰۰۰ واتو |
| جمع گام ثبت | ۳۵۰٬۰۰۰ واتو |
هزینه‌های برآوردی گام‌های ۱ تا ۴ هم روی هم ۵۰٬۲۸۵ واتو است. این‌ها فقط هزینه‌های اداری‌اند؛ پیش‌پرداخت و اجارهٔ سالانه را با مالک یا طرف قرارداد توافق می‌کنید. درگاه نمی‌گوید فرمول ثبت دقیقاً مالیات تمبر است یا هزینهٔ ثبت؛ این را از ادارهٔ زمین بپرسید. مثال بالا فقط برای فهم ساختار است و رقم‌هایش فرضی‌اند.
زمین و اقامت
ادارهٔ مهاجرت وانواتو در فهرست گروه‌های «روادید اقامت» از «مالک زمین» (land owner) و «سرمایه‌گذار خارجی» نام می‌برد. درگاه تجارت هزینهٔ روادید اقامت یک‌ساله را برای بزرگسال ۵۷٬۶۰۰ واتو برآورد کرده است. اجاره‌نامه به‌خودی‌خود اجازهٔ اقامت نیست؛ روادید جداگانه لازم است.
پیش از امضای هر قرارداد
- مطمئن شوید طرف قرارداد واقعاً مالک عرفی شناخته‌شده یا دارندهٔ قانونی اجاره است.
- اجارهٔ ثبت‌نشده حمایت قانونی اجارهٔ ثبت‌شده را ندارد؛ ثبت را تا پایان پیگیری کنید.
- اگر شهروند وانواتو شده‌اید، وضعیت شما برای زمین با شهروند بومی یکسان نیست؛ اصل ۷۵ از «شهروندان بومی» سخن می‌گوید. این را از وکیل بپرسید.
- مدارک خارجی را با ترجمه و تأیید لازم آماده کنید.
این مقاله اطلاعات عمومی است و مشاورهٔ حقوقی یا سرمایه‌گذاری نیست. تصمیم دربارهٔ هر اجاره و ثبت با نهادهای رسمی وانواتوست.
منابع
- ادارهٔ مدیریت زمین‌های عرفی وانواتو، بروشور اصل‌های قانون اساسی — https://clmo.gov.vu/images/documentation/brochures/Article%20of%20Constitution.pdf (از راه نمایهٔ جست‌وجو؛ بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، گرفتن گواهی مذاکره‌کننده — https://tradeportal.gov.vu/procedure/761?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، گرفتن نقشهٔ نقشه‌برداری تأییدشده — https://tradeportal.gov.vu/procedure/762?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، گرفتن گواهی‌های ارزیابی — https://tradeportal.gov.vu/procedure/763?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، گرفتن اجاره‌نامه — https://tradeportal.gov.vu/procedure/764?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، گرفتن اجارهٔ ثبت‌شده — https://tradeportal.gov.vu/procedure/765?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، روادید اقامت — https://tradeportal.gov.vu/procedure/302?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)