پایان رابطهٔ کار، چه با استعفا و چه با اخراج، پرسش‌های زیادی دارد: چقدر پیش‌تر باید اطلاع داد؟ اگر اطلاع داده نشود چه می‌شود؟ کارفرما در چه حالت‌هایی می‌تواند بدون اطلاع اخراج کند؟ این مقاله بر پایهٔ صفحه‌های «پایان قرارداد کار و اخراج خودسرانه» و «قاعده‌ها و روش‌های انضباطی» در درگاه رسمی دولت امارات (`u.ae`) و متن انگلیسی «فرمان-قانون فدرال شمارهٔ ۳۳ سال ۲۰۲۱ دربارهٔ تنظیم روابط کار» نوشته شده که همین درگاه منتشر کرده است؛ این منابع در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند.
حالت‌های پایان قرارداد
مادهٔ ۴۲ قانون حالت‌های پایان قرارداد را می‌آورد؛ از جمله:
- توافق کتبی دو طرف؛
- پایان مدت قرارداد، اگر تمدید یا تجدید نشود؛
- خواست یکی از دو طرف، با رعایت قاعده‌های اطلاع؛
- فوت کارگر یا از کارافتادگی کامل دائم او با گواهی پزشکی؛
- حکم قطعی حبس دست‌کم ۳ ماهه برای کارگر؛
- بسته شدن دائمی مؤسسه، ورشکستگی یا دلیل‌های اقتصادی یا استثنایی طبق آیین‌نامه؛
- فراهم نبودن شرط‌های تمدید مجوز کار به دلیلی بیرون از اختیار کارفرما.
مهلت اطلاع
| موضوع | قاعدهٔ رسمی (مادهٔ ۴۳) |
|---|---|
| مدت | طبق قرارداد، کمینه ۳۰ و بیشینه ۹۰ روز، با اطلاع کتبی و دلیل مشروع |
| در دوران اطلاع | قرارداد برقرار است؛ کارگر حقوق کامل بر پایهٔ آخرین حقوق می‌گیرد و اگر کارفرما بخواهد کار می‌کند |
| کوتاه کردن یا حذف | با توافق، به شرط حفظ همهٔ حقوق کارگر برای مدت اطلاع قرارداد |
| برابری دو طرف | مهلت برای هر دو طرف یکسان است، مگر به سود کارگر باشد |
| رعایت نکردن مهلت | طرف خاطی «حق اطلاع» برابر حقوق کارگر برای کل مهلت یا باقی آن می‌پردازد، حتی اگر زیانی وارد نشده باشد |
| کاریابی | اگر کارفرما قرارداد را پایان دهد، کارگر در دوران اطلاع هفته‌ای یک روز کاری بدون حقوق برای کاریابی حق غیبت دارد و باید دست‌کم ۳ روز پیش‌تر اطلاع دهد |
اخراج بدون اطلاع
مادهٔ ۴۴ می‌گوید کارفرما پس از تحقیق کتبی، با تصمیم کتبی و مستدل که به خود کارگر داده می‌شود، فقط در این حالت‌ها می‌تواند بدون اطلاع اخراج کند:
| حالت | توضیح |
|---|---|
| ۱ | جعل هویت یا ارائهٔ گواهی و مدرک جعلی |
| ۲ | اشتباهی که زیان مالی سنگین بزند، یا آسیب عمدی به اموال کارفرما با اقرار کارگر؛ کارفرما باید ظرف ۷ روز کاری به وزارت گزارش دهد |
| ۳ | نقض دستورهای ایمنی نوشته‌شده و نصب‌شده که به کارگر اعلام شده بود |
| ۴ | انجام ندادن وظایف اصلی و ادامهٔ آن پس از تحقیق کتبی و دو بار هشدار اخراج |
| ۵ | افشای راز صنعتی یا فکری که زیان، از دست رفتن فرصت یا سود شخصی بیاورد |
| ۶ | مستی یا اثر مواد مخدر در ساعت کار، یا رفتار خلاف اخلاق عمومی در محل کار |
| ۷ | تعرض به کارفرما، مدیر، مافوق یا همکار در محل کار |
| ۸ | غیبت بی‌دلیل بیش از ۲۰ روز پراکنده در یک سال یا بیش از ۷ روز پیاپی |
| ۹ | سوءاستفاده از جایگاه برای سود شخصی |
| ۱۰ | پیوستن به مؤسسهٔ دیگر بدون رعایت قاعده‌ها و روش‌های مقرر |
ترک کار بدون اطلاع از سوی کارگر
مادهٔ ۴۵ می‌گوید کارگر در این حالت‌ها می‌تواند بدون اطلاع کار را ترک کند و حقوق پایان خدمتش محفوظ می‌ماند:
| حالت | شرط |
|---|---|
| نقض تعهدهای کارفرما | کارگر ۱۴ روز کاری پیش از ترک کار به وزارت اطلاع دهد و کارفرما پس از اطلاع وزارت نقض را برطرف نکند |
| تعرض، خشونت یا آزار از سوی کارفرما یا نمایندهٔ او | کارگر ظرف ۵ روز کاری از زمانی که بتواند، به مراجع صالح و وزارت گزارش دهد |
| خطر جدی در محل کار | کارفرما از آن آگاه باشد و برای رفعش کاری نکند |
| کار اساساً متفاوت | کارفرما کاری اساساً متفاوت با قرارداد بدون رضایت کتبی کارگر بخواهد، جز حالت‌های ضرورت |
اخراج غیرقانونی و حمایت‌های دیگر
| موضوع | قاعدهٔ رسمی |
|---|---|
| اخراج غیرقانونی (مادهٔ ۴۷) | اخراج به سبب شکایت جدی کارگر به وزارت یا دعوای ثابت‌شده علیه کارفرما |
| غرامت | دادگاه با توجه به نوع کار، زیان و مدت خدمت تعیین می‌کند؛ حداکثر حقوق ۳ ماه بر پایهٔ آخرین حقوق |
| حقوق دیگر | غرامت، حق اطلاع و پاداش پایان خدمت را از بین نمی‌برد |
| مرخصی استعلاجی | کارفرما نمی‌تواند کارگر را در مرخصی استعلاجی اخراج کند یا به او اطلاع پایان کار بدهد |
| ناتوانی جسمی (مادهٔ ۴۶) | پایان کار به دلیل نداشتن توان جسمی پیش از استفاده از مرخصی‌های قانونی ممنوع است |
مجازات‌های انضباطی پیش از اخراج
صفحهٔ قاعده‌های انضباطی این مجازات‌ها را به ترتیب می‌آورد: تذکر کتبی، هشدار کتبی، کسر دستمزد، تعلیق بدون حقوق تا ۱۴ روز، محرومیت از پاداش دوره‌ای تا یک سال، محرومیت از ترفیع تا دو سال، و پایان خدمت با حفظ پاداش پایان خدمت. تخلف را نمی‌توان بیش از ۳۰ روز پس از کشف آن مطرح کرد و مجازات را نمی‌توان بیش از ۶۰ روز پس از پایان تحقیق و ثبوت تخلف اعمال کرد. پیش از هر مجازات، کارگر باید کتبی مطلع شود، شنیده شود و دفاعش بررسی شود. کارفرمای دارای ۵۰ کارگر یا بیشتر باید سامانهٔ شکایت و مقررات داخلی داشته باشد.
یک نکته دربارهٔ دورهٔ آزمایشی
صفحهٔ پایان قرارداد می‌گوید کارگری که در دورهٔ آزمایشی، بدون آنکه کارفرما تعهدی را نقض کرده باشد، استعفا دهد، تا یک سال پس از ترک کار مجوز کار تازه نمی‌گیرد (تصمیم وزارتی شمارهٔ ۴۷ سال ۲۰۲۲، مادهٔ ۸). مهلت‌های اطلاع دورهٔ آزمایشی را در مقالهٔ «استخدام در امارات» ببینید.
دو مثال
این مثال‌ها فرضی‌اند و فقط قاعده‌های رسمی بالا را به کار می‌برند.
مثال ۱: استعفا بدون رعایت مهلت. قرارداد کارمندی با حقوق ماهانهٔ ۱۲٬۰۰۰ درهم مهلت اطلاع ۶۰ روزه دارد. او استعفا می‌دهد و فقط ۲۰ روز کار می‌کند.
| بخش | محاسبه | نتیجه |
|---|---|---|
| مهلت قرارداد | — | ۶۰ روز |
| مهلت رعایت‌نشده | ۶۰ − ۲۰ | ۴۰ روز |
| حق اطلاع بدهکار کارمند به کارفرما | حقوق ۴۰ روز بر پایهٔ آخرین حقوق | با فرض ساده‌سازی‌شدهٔ ۴۰۰ درهم برای هر روز: ۴۰ × ۴۰۰ = ۱۶٬۰۰۰ درهم |
شیوهٔ دقیق رسیدن به حقوق روزانه از حقوق ماهانه در آیین‌نامه و قرارداد آمده است؛ عدد بالا فقط برآورد است. اگر دو طرف کتبی توافق کنند مهلت کوتاه شود، این حق اطلاع پیش نمی‌آید.
مثال ۲: اخراج پس از شکایت. کارفرما دو هفته پس از شکایت جدی و ثابت‌شدهٔ کارگری با حقوق ۸٬۰۰۰ درهم به وزارت، قرارداد او را پایان می‌دهد و دادگاه اخراج را غیرقانونی می‌داند.
| بخش | قاعده | نتیجه |
|---|---|---|
| سقف غرامت اخراج غیرقانونی | حقوق ۳ ماه | حداکثر ۲۴٬۰۰۰ درهم، به تشخیص دادگاه |
| حق اطلاع | اگر مهلت رعایت نشده باشد | جداگانه |
| پاداش پایان خدمت | طبق قانون | جداگانه |
نکته‌های عملی
- مهلت اطلاع را در قرارداد ببینید؛ میان ۳۰ و ۹۰ روز است و برای هر دو طرف یکسان.
- استعفا یا اطلاع پایان کار را کتبی و با تاریخ بدهید و رونوشت آن را نگه دارید.
- اگر کارفرما قرارداد را پایان داده، حق یک روز غیبت بدون حقوق در هفته برای کاریابی را با ۳ روز اطلاع قبلی به کار ببرید.
- برای شکایت و اختلاف، نخست به وزارت منابع انسانی و اماراتی‌سازی مراجعه کنید.
- پاداش پایان خدمت را در مقالهٔ «پاداش پایان خدمت در بخش خصوصی امارات» ببینید.
رویال گلدن مشاورهٔ حقوقی نمی‌دهد. این مقاله اطلاعات عمومی است و تصمیم دربارهٔ هر اختلاف کاری با وزارت منابع انسانی و اماراتی‌سازی و دادگاه‌های صالح امارات است.
منابع
- درگاه دولت امارات، پایان قرارداد کار و اخراج خودسرانه — https://u.ae/en/information-and-services/jobs/Sector-of-employment/employment-in-the-private-sector/terminating-employment-contracts (بررسی‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه دولت امارات، قاعده‌ها و روش‌های انضباطی — https://u.ae/en/information-and-services/jobs/Sector-of-employment/employment-in-the-private-sector/disciplinary-rules (بررسی‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه دولت امارات، متن انگلیسی غیررسمی فرمان-قانون فدرال شمارهٔ ۳۳ سال ۲۰۲۱ دربارهٔ تنظیم روابط کار — https://assets.u.ae/api/public/content/eb65a60bbff949fa912eddd566613014?v=7174ed78 (بررسی‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶)