بسیاری از کسانی که شهروندی یا اقامت وانواتو را بررسی می‌کنند، می‌خواهند بدانند راه‌اندازی یک کسب‌وکار در خود وانواتو چگونه است. این راهنما مسیر رسمی را گام به گام توضیح می‌دهد. اطلاعات آن از «درگاه تجارت وانواتو» (Vanuatu Trade Portal)، درگاه رسمی دولت برای رویه‌های کسب‌وکار، و از وب‌سایت کمیسیون خدمات مالی وانواتو گرفته شده و در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده است.
نمای کلی: سه نهاد، سه گام
برای یک سرمایه‌گذار خارجی، مسیر معمول از سه نهاد دولتی می‌گذرد:
| گام | نهاد مسئول | خروجی | هزینهٔ برآوردی | زمان برآوردی |
|---|---|---|---|---|
| ثبت کسب‌وکار | کمیسیون خدمات مالی وانواتو (VFSC) | گواهی ثبت | ۳۰٬۰۰۰ واتو | نیم تا یک روز تا گام بعد |
| تأیید سرمایه‌گذاری خارجی | نهاد ارتقای سرمایه‌گذاری خارجی وانواتو | گواهی FIAC | ۱۲۰٬۰۰۰ واتو | ۱۰ تا ۱۶ روز |
| پروانهٔ کسب | ادارهٔ گمرک و درآمد داخلی، بخش خدمات مؤدیان | گواهی پروانهٔ کسب | ۱۸٬۰۰۰ واتو برای هر فعالیت | ۵ تا ۸ روز |
ترتیب این گام‌ها مهم است: درگاه تجارت، گواهی ثبت کسب‌وکار را جزو مدارک گواهی سرمایه‌گذاری خارجی، و گواهی سرمایه‌گذاری خارجی را جزو مدارک پروانهٔ کسب فهرست کرده است.
گام اول: ثبت در کمیسیون خدمات مالی وانواتو
ثبت شرکت‌ها در وانواتو با «قانون شرکت‌ها، ۲۰۱۲» و «فرمان مقررات شرکت‌ها، ۲۰۱۵» انجام می‌شود و نهاد مسئول آن کمیسیون خدمات مالی وانواتو (Vanuatu Financial Services Commission) است.
کمیسیون در صفحهٔ «ثبت یک شرکت» این گام‌ها را پیشنهاد می‌کند:
- آشنایی با اطلاعات عمومی دربارهٔ شرکت‌ها؛
- انتخاب نام شرکت؛
- تصمیم دربارهٔ شیوهٔ ادارهٔ شرکت، با اساسنامهٔ استاندارد یا اساسنامهٔ اختصاصی؛
- آشنایی با تعهدات قانونی مدیران و سهامداران؛
- ثبت آنلاین از بخش خدمات ثبت، یا با رایانهٔ کیوسک در دفتر کمیسیون؛ برای کسی که به رایانه دسترسی ندارد، فرم کاغذی هم هست.
به گفتهٔ کمیسیون، ثبت آنلاین ارزان‌تر از ثبت کاغذی است. درگاه تجارت برای «هزینهٔ ثبت آنلاین کسب‌وکار» مبلغ ۳۰٬۰۰۰ واتو را با اعتبار ۱۲ ماهه ذکر کرده است. پرداخت با پول نقد، چک یا انتقال بانکی پذیرفته می‌شود.
نام تجاری
کمیسیون نام تجاری را جدا از شرکت ثبت می‌کند. یک نام تجاری پیشنهادی را می‌توان شش ماه پیش از درخواست ثبت نگه داشت. پس از آن باید نام را رها کرد یا دوباره رزرو کرد. یک نام را فقط دو بار در یک دورهٔ پنج‌ساله می‌توان رزرو کرد. رزرو و ثبت نام هر کدام هزینهٔ جداگانه دارند.
تعهدات سالانه
- شرکت‌ها باید اظهارنامهٔ سالانه (annual return) بدهند تا اطلاعاتشان به‌روز بماند.
- نام تجاری هر سال باید تمدید شود و تمدید هزینه دارد.
- تغییرات میان دو اظهارنامه را می‌توان آنلاین، با کیوسک یا با فرم کاغذی ثبت کرد.
نشانی و ساعت کار
بخش ثبت کمیسیون در «خانهٔ شرکت‌ها» (Companies House) در خیابان بوگنویل، پورت‌ویلا است. درگاه تجارت ساعت کار را دوشنبه، سه‌شنبه، پنجشنبه و جمعه ۸ تا ۱۱:۳۰ و ۱۳:۳۰ تا ۱۶:۳۰، و چهارشنبه ۸ تا ۱۱:۳۰ و ۱۳:۳۰ تا ۱۵ ذکر کرده است.
گام دوم: گواهی تأیید سرمایه‌گذاری خارجی (FIAC)
سرمایه‌گذاری خارجی در وانواتو تابع «قانون سرمایه‌گذاری خارجی شمارهٔ ۲۵ سال ۲۰۱۹» است. درگاه تجارت گرفتن «گواهی تأیید سرمایه‌گذاری خارجی» (Foreign Investment Approval Certificate) را در چهار مرحله شرح داده است:
- بررسی اولیهٔ درخواست؛
- پرداخت هزینهٔ درخواست تازه؛
- تسلیم درخواست؛
- دریافت گواهی.
مدارک
| مدرک | تعداد |
|---|---|
| فرم درخواست FIAC | ۲ نسخه |
| طرح کسب‌وکار، با قالب خود نهاد سرمایه‌گذاری | ۲ نسخه |
| رونوشت گذرنامه | ۲ نسخه |
| گواهی عدم سوءپیشینه | ۲ نسخه |
| گواهی نام تجاری | ۲ نسخه |
| رسید پرداخت | ۱ نسخه |
هزینهٔ درخواست تازه به برآورد درگاه ۱۲۰٬۰۰۰ واتو و کل زمان ۱۰ تا ۱۶ روز است.
فهرست‌های «ویژه» و «محدود»
قانون ۲۰۱۹ فعالیت‌ها را در فهرست‌هایی دسته‌بندی می‌کند. به گفتهٔ نهاد ارتقای سرمایه‌گذاری خارجی وانواتو:
- «فهرست سرمایه‌گذاری ویژه» (Reserved) برخی فعالیت‌ها را فقط برای شهروندان وانواتو نگه می‌دارد؛ این فهرست ۱۵ فعالیت دارد.
- «فهرست سرمایه‌گذاری محدود» (Restricted) سرمایه‌گذاری خارجی را با شرایط مشخص مجاز می‌کند؛ این فهرست ۲۶ فعالیت دارد.
همین نهاد بازبینی این فهرست‌ها را اعلام کرده بود که قرار بود تا میانهٔ ۲۰۲۵ تمام شود. پیش از انتخاب فعالیت، فهرست روز را از نهاد بپرسید.
گام سوم: پروانهٔ کسب
پروانهٔ کسب را بخش خدمات مؤدیانِ ادارهٔ گمرک و درآمد داخلی صادر می‌کند. مدارکی که درگاه تجارت فهرست کرده است:
- گواهی ثبت کسب‌وکار؛
- فرم درخواست پروانهٔ کسب؛
- گواهی تأیید سرمایه‌گذاری خارجی؛
- صورت‌حساب و سپس رسید پرداخت بخش خدمات مؤدیان.
هزینهٔ برآوردی ۱۸٬۰۰۰ واتو برای هر فعالیت تجاری تازه است. به گفتهٔ درگاه، اگر گردش مالی از ۴ میلیون واتو بیشتر باشد، مبلغ تمدید تغییر می‌کند. کل زمان ۵ تا ۸ روز ذکر شده است.
مالیات بر ارزش افزوده
ادارهٔ گمرک و درآمد داخلی می‌گوید نرخ مالیات بر ارزش افزوده از ۲۰۱۸ پانزده درصد است. کسب‌وکاری که فروش مشمول مالیاتش در هر دورهٔ ۱۲ ماهه از ۴ میلیون واتو بیشتر شود یا انتظار برود بیشتر شود، باید ثبت‌نام کند. توضیح بیشتر در مقالهٔ «مالیات در وانواتو» آمده است.
اقامت سرمایه‌گذار و روادید کاری
ثبت شرکت به‌خودی‌خود اجازهٔ اقامت نمی‌دهد. ادارهٔ مهاجرت و گذرنامهٔ وانواتو در درگاه تجارت دو روادید مرتبط را شرح داده است:
| روادید | برای چه کسی | هزینهٔ برآوردی | نکته |
|---|---|---|---|
| روادید اقامت (Residence Visa) | از جمله «سرمایه‌گذار خارجی» و «مالک زمین» | ۵۷٬۶۰۰ واتو برای یک سال، برای بزرگسال ۱۸ سال به بالا | معاینهٔ پزشکی، گواهی عدم سوءپیشینه و سپردهٔ تضمین لازم است |
| روادید تجاری (Business Visa) | کسی که از طرف کارفرما یا سازمانی سفر می‌کند | ۲۰٬۰۰۰ واتو، یک‌بار ورود | ۳ تا ۶ روز |
پایهٔ قانونی هر دو «قانون مهاجرت، ۲۰۱۰» و «فرمان مقررات روادید مهاجرت شمارهٔ ۱۸۰ سال ۲۰۱۱» است. شهروندان وانواتو به این روادیدها نیاز ندارند.
یک مثال ساده
فرض کنید یک سرمایه‌گذار خارجی می‌خواهد یک دفتر خدماتی کوچک در پورت‌ویلا باز کند. بر پایهٔ برآوردهای درگاه، هزینه‌های رسمی این سه گام چنین است:
| بخش | مبلغ برآوردی |
|---|---|
| ثبت آنلاین کسب‌وکار | ۳۰٬۰۰۰ واتو |
| درخواست FIAC | ۱۲۰٬۰۰۰ واتو |
| پروانهٔ کسب برای یک فعالیت | ۱۸٬۰۰۰ واتو |
| جمع هزینه‌های دولتی این سه گام | ۱۶۸٬۰۰۰ واتو |
زمان کل، اگر مدارک کامل باشد، حدود سه تا چهار هفته است. این جمع شامل هزینهٔ مشاور، ترجمه، تأیید مدارک، اجارهٔ دفتر و روادید نیست. اگر فعالیت در فهرست ویژه باشد، اصلاً برای خارجی‌ها باز نیست.
چند نکتهٔ عملی
- پیش از هر هزینه‌ای، بپرسید فعالیت شما در کدام فهرست قرار می‌گیرد.
- نام تجاری را زود رزرو کنید؛ رزرو فقط شش ماه اعتبار دارد.
- مدارک خارجی، مثل گواهی عدم سوءپیشینه، معمولاً به ترجمه و تأیید نیاز دارند؛ مقالهٔ «آپوستیل و تأیید مدارک» را ببینید.
- ثبت شرکت و مالیات کشور محل اقامت خودتان را جدا بررسی کنید.
این مقاله اطلاعات عمومی است و مشاورهٔ حقوقی، مالیاتی یا سرمایه‌گذاری نیست. تصمیم دربارهٔ هر درخواست با نهادهای رسمی وانواتو است.
منابع
- درگاه تجارت وانواتو، ثبت کسب‌وکار، گام پرداخت هزینهٔ ثبت — https://tradeportal.gov.vu/procedure/84/step/222?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، گرفتن گواهی تأیید سرمایه‌گذاری خارجی — https://tradeportal.gov.vu/procedure/229?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، گرفتن گواهی پروانهٔ کسب — https://tradeportal.gov.vu/procedure/230?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، روادید اقامت — https://tradeportal.gov.vu/procedure/302?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- درگاه تجارت وانواتو، روادید تجاری — https://tradeportal.gov.vu/procedure/262?l=en (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- کمیسیون خدمات مالی وانواتو، ثبت یک شرکت — https://www.vfsc.vu/registering/ (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- نهاد ارتقای سرمایه‌گذاری خارجی وانواتو، بازبینی فهرست‌های محدود و ویژه — https://investvanuatu.vu/media-and-resources/review-of-restricted-and-reserved-lists/ (بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)
- ادارهٔ گمرک و درآمد داخلی وانواتو، معرفی مالیات بر ارزش افزوده — https://customsinlandrevenue.gov.vu/taxes-and-licensing/taxes/value-added-tax-vat/introduction.html (از راه نمایهٔ جست‌وجو؛ بررسی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶)